Uko wasaba kwiga muri kaminuza muri Kenya
Soma iyi ngingo mu ndimi: English · Français · Kinyarwanda · Kiswahili
Tekereza ko amanota yawe ya KCSE yasohotse kandi ushaka umwanya muri kaminuza ya leta. Muri Kenya ntusaba kaminuza imwe imwe: serivisi y'igihugu iragushyira, ishingiye ku masomo wahisemo n'amanota yawe.
Iyi ngingo igufasha guhitamo niba inzira y'igihugu ikubereye n'uko wayikoresha neza. Isobanura abo KUCCPS ishyira, uko ubusabe bukorwa intambwe ku yindi, n'icyo gukora niba urimo kureba kaminuza yigenga.
Abo serivisi y'igihugu ishyira
Kenya Universities and Colleges Central Placement Service (KUCCPS) ihuza gushyira abanyeshuri muri kaminuza, mu makoleji y'amahugurwa y'abarimu, muri polytechnics no mu bindi bigo. Nk'uko KUCCPS ibivuga, kaminuza za leta, amakoleji ya kaminuza za leta (public university constituent colleges) n'ibigo bya TVET bishyirwamo binyuze kuri yo. Amakoleji yigenga agaragara ku rubuga rwayo ku bw'amakuru, ariko KUCCPS ivuga ko itayashyiramo abanyeshuri.
Kugira ngo usuzumwe, ugomba kuba uri Umunya-Kenya kandi waritabiriye ikizamini cya KCSE. Porogaramu zimwe zifunguriwe n'abatari Abanya-Kenya, nka Diploma in Primary Teacher Education, Diploma in Early Childhood Teacher Education na porogaramu za Kenya Medical Training College. Abakandida basabye gusa ni bo basuzumwa, bityo amanota meza yonyine ntiguhesha umwanya.
Amanota asabwa kuri buri rwego
KUCCPS itangaza amanota make y'impuzandengo (minimum mean grades) kuri buri rwego. Ku mpamyabumenyi za kaminuza (degrees) make ni C+. Mu gihe cyo gusaba cyo mu 2025 (2025 round), urupapuro rwayo rw'amakuru rutondagura C- ku madipolome ya Level 6, D ku mpamyabumenyi z'umwuga za Level 5 (craft certificates) na E ku masomo ya Level 4 y'abanyabukorikori (artisan). Amahugurwa y'abarimu afite amanota yayo make: C kuri Diploma in Primary Teacher Education na C+ kuri Diploma in Secondary Teacher Education.
Impuzandengo y'amanota ni isuzuma rya mbere gusa. Buri somo kandi rifite ibisabwa mu masomo n'amanota yagenderwagaho mu myaka yashize (cut-off points), KUCCPS itangaza ku rutonde rwa porogaramu zayo. Iyo wujuje amanota ariko utujuje amasomo, ntukwiye guhitamo iryo somo.
Uko ubusabe bukorwa
Uburyo bukorerwa kuri interineti, kandi uko bikurikirana ni ingenzi kuko ibyo uhisemo bishyirwa ku murongo. Nk'uko KUCCPS ibivuga, mu gihe cyo gusaba cyo mu 2025 intambwe zari izi:
- Injira muri Student's Portal kuri students.kuccps.net.
- Kuramo urutonde rwa porogaramu, rwerekana kaminuza, ibisabwa mu masomo n'amanota ya 2024 yagenderwagaho (cut-off points).
- Gereranya cluster weight yawe n'ayo manota yagenderwagaho, uhitemo gusa amasomo wujuje ibisabwa byayo bike.
- Andika amakode ya porogaramu uyakurikije uko uyakunda. KUCCPS igira inama ko icyo uhisemo cya mbere cyaba isomo rimwe muri kaminuza eshatu zitandukanye.
- Subiza ikibazo cyo kumenya niba ushaka gushyirwa mu yindi porogaramu mu gihe utabonye ibyo wahisemo.
- Ishyura amafaranga yo gusaba unyuze kuri eCitizen, hanyuma wandike reference code ya eCitizen kugira ngo urangize.
Amafaranga yo mu 2025 yari Ksh 1,500. Bika iyo reference code, kuko KUCCPS ivuga ko uyikeneye ku mpinduka iyo ari yo yose, kandi ivuga ko utagomba gukoresha kode y'igikorwa cya M-Pesa mu mwanya wayo.
Impamvu aho ushyirwa hashobora gutandukana n'icyo wifuzaga mbere
KUCCPS ivuga ko gushyira bishingiye ku bushobozi (merit), kandi ko hakoreshwa ibipimo byemewe byo gufasha abahezwa (affirmative action) bikubiyemo igitsina, abafite ubumuga n'uturere twirengagijwe, kugira ngo abantu benshi babone amahirwe. Gusubiza yego ku kibazo cyerekeye izindi porogaramu bituma ushobora gusuzumwa ku yindi porogaramu mu gihe utabonye ibyo wahisemo.
Amatariki ahinduka buri mwaka. Mu 2025 igihe cyo gusaba cyabaye kuva ku wa 28 Werurwe kugeza ku wa 30 Mata, ariko KUCCPS itangaza amatariki ya buri mwaka ku rubuga rwayo no mu bitangazamakuru, bityo urebe aho. Impapuro zayo ntizitanga itariki ntarengwa y'ubu yagufasha.
Niba ukunda kaminuza yigenga
Kaminuza zigenga ntizishyirwamo na KUCCPS, bityo uzisaba ubwawe. Soma urubuga rwa kaminuza ubwayo ushake ibisabwa mu kwinjira, amafaranga n'uko usaba, ubigereranye n'ibyo wasomye hano.
Mbere yo kwishyura ikintu icyo ari cyo cyose, genzura ko kaminuza yemewe. Commission for University Education (CUE) itangaza urutonde rwa kaminuza zemewe, rwari rufite ibyanditswe 108 igihe twarufunguraga. Urupapuro ntirusobanura igihe rwavugururiwe bwa nyuma, kandi rusa nk'aho rufite ibyanditswe bimwe bisubirwamo, bityo niba izina ritera ugushidikanya, emeza na kaminuza na CUE. Niba ugereranya Kenya n'ibindi bihugu, soma uko kwakira abanyeshuri bikorwa muri Afurika, naho ku nkunga y'amafaranga reba ubwoko bwa buruse.